Lidè Stanford yo nan Repiblik Pèp la ap ekri yon revizyon sou tès prenatal ki te tann avèk enpasyans.

2 oktòb 2023

Yon gwoup chèchè ki afilye ak Stanford, ki gen ladan chèchè prensipal March of Dimes Prematurity Research Center (PRC) nan inivèsite a, pibliye yon gwo atik revizyon sou eta Tès Prenatal Non-Invazif (NIPT), tès depistaj woutin nan fen premye trimès la ke apeprè mwatye nan tout moun ansent Ozetazini itilize.

Pibliye nan mwa Out nan The Annual Review of Biomedical Data Science, atik la rakonte pwogresyon NIPT depi li te vin disponib klinikman an 2011, li trase avansman syantifik yo, defi ki poko rezoud yo, posiblite nan lavni yo, ak konsiderasyon etik kontinyèl teknoloji a.

Atik sa a te ekri pa yon gwoup lidè mondyal nan domèn dyagnostik prenatal, tankou David Stevenson, Envestigatè Prensipal Stanford PRC a, Gary Shaw, Envestigatè PRC a, ansyen Kolaboratè Stanford PRC a ak aktyèl Stanford Science Fellow Mira Moufarrej, Fizisyen Stanford Stephen Quake, ak Direktè Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development Diana Bianchi.

Li detaye kijan tès la te evolye soti nan analize ADN san selil (cfDNA) pou enkli analize ARN san selil (cfRNA) epi li elaji soti nan ofri enfòmasyon sou sante fetis la pou rive ofri yo sou sante manman an tou.

“Lè yo te prezante teknoloji sa a pou premye fwa, moun pa t byen konprann li oswa apresye li,” te di Dr. Moufarrej, otè korespondan atik la. "Te gen yon konsantrasyon sou tès ADN pou detekte kondisyon nan fetis la, men pa sou sante manman an."

"Kounye a nou konnen ke avèk yon sèl echantiyon san manman an, nou ka jwenn enfòmasyon sou maladi kwomozòm ak maladi yon sèl jèn nan fetis la, kansè, fibrom, maladi otoiminitè, ak enfeksyon nan moun ansent lan e pi resamman yon aperçu sou dat akouchman an ak risk prenatal tou."

"Pwogrè sa yo remakab, men avèk yo, ak pwogrè nan lavni, vini kesyon sou ki moun ki gen dwa pran desizyon ak enfòmasyon pwisan sa a, e nan benefis ki moun y ap pran desizyon sa yo."

Nan entwodiksyon klinik la, tès NIPT pou fanm ansent yo te konpoze de yon pran san ki te teste cfDNA, oubyen ADN ki prezan nan plasma a, ki se pòsyon likid san an ki pa gen globil wouj oswa globil blan.

Yo te fè tès sa a prensipalman pou detekte pwoblèm ak fetis la epi li t ap gade ti moso cfADN fetis la nan san manman an (san yon fanm ansent gen ADN ki soti nan li menm ak nan tibebe li, atravè plasenta a).

Espesyalman, NIPT te okòmansman sèlman pou dezekilib kwomozòm, oswa aneuploidi ki menase lavi tibebe yo oswa ki lakòz reta devlopman. Sa yo enkli dezekilib ki pi komen an, Sendwòm Down (trisomi 21), ansanm ak sendwòm Edwards (trisomi 18) ak sendwòm Patau (trisomi 13).

Anplis trisomi ki anwo yo, tès NIPT yo jodi a kapab tou detekte dezekilib ki pi ra, mikwo-sipresyon kwomozomik ak maladi yon sèl jèn tankou fibwoz sistik oswa maladi selil falsifòm, pami lòt ensidan jenetik ki ra nan fetis la. Tès yo kapab tou depistaj maladi kwomozòm sèks epi li popilè pou kapasite li pou detèmine sèks fetis la.

***

An menm tan syans lan t ap pouse tès NIPT a pi devan an tèm de konbyen kondisyon cfDNA te ka detekte, yon lòt devlopman NIPT spesifik—e kritik—t ap pran plas.

Sa gen anviwon dizan, klinisyen ak syantis tankou otè etid la, Dr. Bianchi, te kòmanse mande tèt yo si tès NIPT a te pwomèt pou depistaj kondisyon matènèl tou. Reyalizasyon an te vini apre yon fenomèn kote tibebe ki te gen rezilta depistaj NIPT ki te pozitif pou aneuploidi te fini gen kwomozòm nòmal apre tès dyagnostik pita. Nan kèk nan ka sa yo, yo te dyagnostike manman an ak kansè apre sa. Li te sanble aneuploidi kwomozomik la te soti nan ADN matènèl echantiyon an—epi li te endike kansè. Anfèt, ADN pwoblèm nan te fè pati yon timè andedan manman an e tès la te detekte li.

Ansanm ak yon kòlèg nan Enstiti Nasyonal Kansè a, Dr. Bianchi dirije etid IDENTIFY a, ki mennen fanm ansent ak fanm ki fèk akouche nan NIH pou aprann plis sou relasyon ki genyen ant kansè ak rezilta tès NIPT nan pasyan ki pa gen okenn sentòm klinik.

Espesyalman, **etid** la gen pou objektif pou konprann kijan rezilta fo pozitif sa yo, oubyen rezilta tès “ki pa ka rapòte” (lèt la konsiste de yon rezilta iregilye e difisil pou entèprete) egzak nan idantifye risk kansè.

Jiskaprezan, etid Dr. Bianchi a dyagnostike anviwon 60% nan patisipan yo ak kansè—yon chif frapan. Sa vle di ke pami tout moun ki te gen rezilta fo pozitif oswa ki pa ka rapòte epi ki te refere pou etid la, plis pase mwatye te gen kansè nan moman tès NIPT a san yo pa t konnen. Sa vle di tou ke yon platfòm sekansaj jenomik ki fèt pou anomali fetis la ka detekte kansè nan moun ansent lan. Sepandan, rès medam ki te enskri nan etid la—lòt 40% yo—pa t devlope kansè. Gen kèk ki te gen fibrom matris ki t ap pèdi ADN ki te detekte nan tès la.

Lòt objektif etid la se devlope yon gid sou fason doktè yo ta dwe jere rezilta sa yo yon fason etik nan lavni.

Èske yon doktè ta dwe di yon fanm ki an sante pandan gwosès, youn nan moman ki ka pi enteresan nan lavi li, ke li ka gen kansè? Ki nivo asirans doktè a genyen ak enfòmasyon li genyen yo?

Èske yo ta dwe trete pasyan an imedyatman, oubyen èske tretman an ka tann jiskaske tibebe a fèt? Èske yo ta dwe akouche tibebe a bonè?

Yo ka trete anpil kansè san danje nan fen dezyèm oswa twazyèm trimès la. Doktè Bianchi prevwa ke fanm ki gen rezilta konfizyon sa yo pral resevwa plis tès, epi si yo gen kansè, y ap resevwa tretman pandan gwosès la pita olye pou yo tann plizyè mwa jiskaske akouchman, yon desizyon ki ta ka sove lavi yo.

***

Yon lòt kesyon ouvè konsènan NIPT konsène maladi resesif yon sèl jèn tankou fibwoz sistik oswa anemi falsifòm.

Enkyetid yo gen de aspè: premyèman, paske pifò fanm pa fè tès NIPT pou yon sèl jèn anvan konsepsyon, yon rezilta NIPT pozitif pou yon maladi resesif yon sèl jèn ta ka endike jèn ki modifye nan manman an, olye pou l vle di tibebe a gen kondisyon an. Men, paske doktè yo pa gen okenn fason pou yo konnen ak tès NIPT la sèlman si siyal la ap soti nan manman an oswa nan tibebe a, yo sijere tès dyagnostik invaziv (swa amniocentèz oswa echantiyon viloz koryonik) ki gen yon ti risk foskouch.

Lòt pwoblèm nan se ke maladi resesif yon sèl jèn sa yo tèlman ra, valè prediktif NIPT la (konbyen fwa tès la egzat) ba (30-40%), sa vle di gen tandans pou gen anpil fo pozitif. Fo pozitif yo ka kreye enkyetid ki pa nesesè.

Avèk kesyon ouvè sa yo, otè etid la mande: èske doktè yo ta dwe toujou rekòmande tès dyagnostik pwogresif ki pote yon risk foskouch? E èske konpayi ki bay tès NIPT yo ta dwe kontinye ogmante kantite maladi yon fanm ka sibi tès pou, menm si kondisyon yo tèlman ra ke yo ta ka mennen nan yon rezilta fo pozitif souvan?

***

Pandan tès cfDNA yo kontinye enterese chèchè ak klinisyen nan domèn NIPT a, yon fanmi pwòch, cfRNA, ap bay ADN yon gwo konpetisyon.

Apre chèchè yo te kòmanse dekouvri talan cfRNA yo nan dezyèm mwatye ane 2010 yo, yo pa t sispann.

Pandan ke cfDNA se tankou "plan pou kay" kò nou an, cfRNA se tankou "lòd pou plan sa a, direksyon pou plan sa a," Dr. Moufarrej te di.

Se yon molekil ki bay enstriksyon, e avèk wòl sa a, li bay chèchè yo yon richès enfòmasyon syantifik sou dinamik ak direksyon yon gwosès—menm anvan gwosès sa a devye.

Epitou analize atravè yon senp tès san "byopsi likid" (men li pa fè pati tès NIPT estanda nan biwo doktè a), cfRNA revele enfòmasyon sou fetis la, plasenta a, ak manman an.

Nan kèk ane depi yo te konprann li kòm yon sous enfòmasyon pwisan nan gwosès, yo te deja itilize li pou predi laj jestasyonèl, risk pou akouchman prematire, ak preeklanpsi—de dènye yo, sitou, se pwogrè remakab.

Tout twa soti nan Stanford PRC a.

Malgre ke tès risk pou nesans prematire cfRNA a pa endike kilè yon fanm pral antre nan akouchman prematire, li te montre li efikas jiska de mwa anvan dat akouchman an. Tès prediktè laj jestasyonèl cfRNA a konsidere kòm osi egzat ke estanda an lò jodi a, ultrason. Epi yo rapòte ke tès preeklanpsi a gen yon presizyon 75% nan predi risk yon fanm pou devlope kondisyon an pita nan gwosès la, osi bonè ke senkyèm semèn jestasyonèl la—yon amelyorasyon enkwayab parapò ak metòd depistaj ki deja egziste yo ki, yon fwa tès la disponib klinikman nan kèk ane, ka pèmèt doktè yo bay siveyans bonè ak tretman prevantif pou fanm yo.

***

Otè etid la te abòde tou pi gwo enkoni nan tès NIPT a: lavni inovasyon ak posiblite nan domèn nan—ak kesyon etik yo pote.

Pa egzanp, modifikasyon jèn tibebe ki fèk fèt lè l sèvi avèk teknoloji CRISPR, yon bagay ki te nan domèn syans fiksyon dis ane de sa, deja ap fèt avèk siksè toupatou nan mond lan. Youn nan maladi jenetik yo ka ranvèse ak CRISPR se atrofi miskilè epinyè (SMA), maladi jenetik ki pi komen ki lakòz mòtalite tibebe. Apre yon tibebe fin fè pwosedi a, sentòm SMA yo pifò nan yo disparèt. Nan yon avni pa twò lwen, Dr. Moufarrej te di, modifikasyon jèn nan matris la ta ka yon reyalite.

"Nan ka kalite pwosedi sa a rive nan gwosès la, y ap bezwen pran desizyon sou ki kondisyon ki ta dwe 'ranje', e desizyon sa yo ka kontwovèse," li te di.

***

Malgre ke gen kesyon san repons sou etik ak règ ki antoure pran desizyon ki gen rapò ak NIPT, epi travay la rete pou ogmante valè prediktif divès tès NIPT yo, espesyalman sa yo ki gen rapò ak maladi resesif yon sèl jèn, dapre Dr. Moufarrej, pwogrè jeneral tès NIPT pandan de dènye deseni yo se enpresyonan.

Sa ki pi enpòtan, pwogrè a, sitou ak cfRNA, fè kominote medikal la yon pa pi pre pou l abandone solisyon inik ki bon pou tout moun, pou trete chak gwosès kòm inik epi ofri medikaman presizyon espesifik pou chak pasyan.

“Yon bon egzanp chanjman sa a,” Dr. Moufarrej te di, “se definisyon menm akouchman prematire a kòm tibebe ki fèt anvan 37 semèn jestasyon an.” Syans resan yo pwouve ke limit sa a abitrè, paske chak tibebe devlope yon fason diferan, gen kèk tibebe ki fèt 'bonè' ki an sante epi gen lòt ki fèt 'a tèm' ki bezwen sipò medikal.

"Lè nou gade enfòmasyon yo jwenn nan byopsi likid yo sou trajektwa byolojik manman ak tibebe pandan gwosès la, nou reyalize ke taksonomi nan domèn sa a ka demode." Epi pwogrè sa yo ap ajoute nan taksonomi sa a k ap evolye a.

"N ap antre nan yon nouvo epòk medikal—yon epòk ki endividyèl, ki santre sou pasyan, ki proaktif e ki vrèman enteresan."